De Oorzaak is voornamelijk voeding en niet psychisch

U hoort of leest dat de oorzaak van prikkelbare darm psychisch is. Maar wat kunt u daar precies mee? Het is onduidelijk en vaag en het geeft u te weinig aanknopingspunten om er iets aan te doen.

Toegegeven, stress speelt een grote rol bij het ontstaan van prikkelbare darm. Maar een nog grotere rol is weggelegd voor onze (Westerse) voedingsgewoonten.

Een kijk op onze Darmflora

In onze darmen leven miljarden microben (bacteriën en schimmels). Als alles in balans is, dan hebben de goede microben de overhand. Deze zijn belangrijk omdat ze ons helpen bij:

• een probleemloze spijsvertering
• het ‘trainen’ van ons immuunsysteem
• het in toom houden van de slechte bacteriën en schimmels

Door lange tijd de verkeerde voeding te eten, raken onze darmflora uit balans. De slechte schimmels en bacteriën krijgen de overhand. Deze slechte microben gedijen vooral goed op allerlei soorten suikers.

Bijproducten van Hun Suikerhonger

De slechte microben produceren afvalstoffen met voor ons nadelige gevolgen. Het zijn voornamelijk zuren en gassen. Gas veroorzaakt de bekende winderigheid van prikkelbare darm en de zuren ontsteken de darmwand. Dit heeft het volgende tot gevolg:

• uw darmwand raakt ontstoken en kan daardoor minder goed essentiële bouwstoffen opnemen
• uw darmwand wordt langzaam maar zeker doorlaatbaar: schadelijke microben en parasieten kunnen gemakkelijker in uw bloedbaan terecht komen (ook wel “leaky gut syndrome” genoemd)
• de peristaltiek (samentrekkende bewegingen) van uw darmen slaat op hol, wat de darmkrampen veroorzaakt
• het wordt lastiger voor de darmen om een overschot aan waterstofgas af te voeren, wat leidt tot een opgeblazen gevoel

De Voedingsbodem Voor Slechte Bacteriëen

Prikkelbare darm kan dus ontstaan zodra de schadelijke microben in onze darmen de overhand krijgen. Maar wat veroorzaakt dat dan precies? Wat is de voedingsbodem voor deze slechte microben?

Ik weet dat het antwoord onaannemelijk zal klinken. Dit komt omdat wij in onze cultuur een aantal hardnekkige overtuigingen hebben over wat gezond eten is — en wat niet.

Daarom wil ik u eerst vragen bij het volgende stil te staan:

Mythes over Goede Voeding

Ik ga hier een aantal van onze overtuigingen op het vlak van wat gezond is aan de kaak stellen. Ik zal mezelf hierdoor bij sommige mensen, in het bijzonder een aantal voedselproducenten, niet populair maken. Maar hun naar de mond praten, is niet mijn doel.

Voor mij is het belangrijker  de waarheid te achterhalen. De juiste informatie vinden, aan de hand waarvan prikkelbare darm klachten drastisch kunnen worden gereduceerd.

Daarbij doe ik meerdere malen een beroep op uw “gezond verstand”. Wat leert dat u, los van uw opvoeding, opleiding en culturele achtergrond?

Mythe #1: Brood Is Gezond, Vooral Als Het Volkoren Is

Direct één van de meest hardnekkige overtuigingen die we hebben. We zijn er mee grootgebracht. Brood is zo in ons cultuur verweven dat het onmisbaar lijkt. In Noord-West Europa eten we er dan ook grote hoeveelheden van.

Brood is een door de mens vervaardigd product. Er zitten natuurlijke producten in, maar het is geraffineerd voedsel. Het is hoog glycemisch, wat wil zeggen dat uw bloedsuiker-spiegel er heel snel van stijgt.

Een hoog bloedsuiker gehalte is slecht voor het lichaam. Het lichaam wil dit snel terugbrengen door veel insuline af te scheiden. Dit zorgt voor een te snelle daling van het bloedsuiker-gehalte. Gevolg is dat u zich snel weer hongerig voelt.

Voor u met een prikkelbare darm is dit vervelend: brood bevat veel stoffen die slecht verteerbaar zijn. Onoplosbaar vezel, maar ook gluten (kleefstoffen). Hier kunnen uw darmen niet goed tegen.

Mythe #2: Granen En Peulvruchten Zijn Gezond

Granen & peulvruchten, denk aan linzen, bonen of erwten zijn niet eetbaar in rauwe vorm. Onze voorvaderen aten ze niet. Ze moeten eerst langdurig bewerkt worden (voor peulvruchten: wellen in water en dan koken) voordat ze eetbaar zijn. Bovendien bevatten ze toxische stoffen zoals cyanogenische glycosiden en hinderen ze de spijsvertering door zogenaamde trypsin-remmers.

Belangrijker voor u met prikkelbare darm is: peulvruchten zijn rijk in zetmeel. Zetmelen zijn complexe koolhydraten die worden omgezet in suiker. Deze voeden de slechte microben in uw darmen. Zolang deze voedingsgroep in uw dieet blijft, is het moeilijk om van de slechte microben in uw darmen af te komen!

Misschien is het feit dat peulvruchten niet goed voor u zijn nog onaannemelijk. Maar gaat u eens na: als u er teveel van eet (zoals teveel bonen of bijvoorbeeld erwtensoep), leiden deze tot winderigheid. Wat zegt uw gezond verstand hiervan? Is dat normaal…is dat gezond? Of geeft het aan dat uw lichaam grote moeite heeft met het verteren van deze groenten?

Mythe #3: Een Goede Vuistregel Voor Avondeten Is De Driehoek: Aardappelen, Groente & Vlees

Juiste en onjuiste voedselcombinaties krijgen nog te weinig aandacht in de voedingsleer. Onderzoek toont aan dat eiwitten met koolhydraten/zetmelen combineren (bijvoorbeeld vlees met aardappelen) de vertering niet ten goede komt.

Beter is vlees alleen met groenten te combineren. Of eiwitten met groenten. Dit is precies zoals onze voorouders, die minder of zelfs geen last hadden van welvaartsziekten als diabetes, hoge bloeddruk, overgewicht en prikkelbare darm, aten.

Mythe #4: Fruit Is Het Ideale Voedsel

Fruit is inderdaad heel gezond. Maar als u prikkelbare darm heeft moet u erg oppassen met fruit. Sommige fruitsoorten zijn erg (fruit)suikerrijk, vezelrijk en de consumptie moet u daarom (voorlopig) beperken. Tenzij u heel veel sport of al heel mager bent, want dan heeft uw lichaam deze koolhydraten heel hard nodig!

Mythe #5: De Mens Vaart Het Best Bij Een Vegetarisch Dieet

Toegegeven, een dieet dat voor het merendeel uit groenten en fruit bestaat is héél gezond. Maar alleen vegetarisch is (misschien) niet voldoende. Er zijn essentiële bouwstoffen die u niet uit planten kunt halen. Dat is o.a. vitamine B12. Deze en andere haalt u alleen uit dierlijke producten als eieren, vis, vlees en gevogelte.

Dit betekent niet dat deze producten onbeperkt kunt eten, zoals sommige diëten prediken. Beter is voornamelijk vegetarisch te eten met magere, dierlijke producten hieraan toegevoegd, in beperkte porties.

Ik zeg misschien niet voldoende omdat Vitamine B12 ook kan wordt aangemaakt door de gezonde darmflora. Bij een goede gezondheid is het dus mogelijk dat er ,zonder consumptie van dierlijke producten toch voldoende vitamine B12 in het bloed aanwezig is. Maar bij iemand die geplaagd wordt door darmklachten is het onwaarschijnlijk dat de darm hiertoe in staat is!

Mythe #6: Zuivel Is Gezond En Hoort Thuis In Ons Dagelijks Dieet

In onze cultuur is dit een andere, hardnekkige overtuiging. Naast brood is melk ons met de paplepel ingegoten. Terwijl koemelk helemaal niet gemaakt is voor de mens, maar voor kalfjes.

Bovendien heeft de mens alleen als baby de juiste enzymen om (moeder)melk af te breken, daarna verdwijnen die enzymen. De melksuikers zoals lactose en de melkeiwitten zoals caseïne, kunnen we als volwassenen niet goed verteren. Gevolg: méér voer voor de slechte microben in onze darmen.

Mythe #7: Veel Vezel En Vocht Helpt Tegen Een Prikkelbare Darm

Tenslotte. Een veel gehoord advies. Maar we moeten heel duidelijk onderscheid maken tussen de twee verschillende soorten vezels:

• in water oplosbare vezels
• in water onoplosbare vezels

Voor een goede gezondheid zijn beide soorten vezels voor ons belangrijk. Maar met een ontstoken of prikkelbare darm, is het belangrijk dat u heel voorzichtig bent met onoplosbare vezels.

Op onoplosbare vezels kom ik nog terug, maar eerst hoe ik deze mythes zelf heb leren ontkrachten en…